Kaçakçılık Suçu Nedir?
Kaçakçılık suçu, her ne maksatla olursa olsun, Türkiye’ye giriş/çıkışı gümrük vergisine ve resmi işlemlere tabii olan bir malın veya eşyanın, gerekli gümrük işlemleri yapılmaksızın, ilgili makamlara bildirilmeksizin, vergi ve harçlarını ödemeksizin kaçak olarak yurtiçine getirilmesi veya yurtdışına götürülmesidir.
Kaçakçılık suçu, kaçakçılığa özel bir kanun olan 5607 Sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu ile düzenlenmiştir.
Kaçakçılık suçu denildiğinde genelde akla gelenler; sigara kaçakçılığı, alkol kaçakçılığı, akaryakıt kaçakçılığı ve gümrük kaçakçılığı gibi suçlar gelmektedir.
Silah, uyuşturucu, tarihi eser kaçakçılığı veya kaçak tütün ve alkol üretme suçları ve bu suçlara uygulanacak cezalar ayrı kanunlarla düzenlenmiştir.
5607 sayılı kaçakçılıkla mücadele kanunu, aşağıdaki suçlarda uygulanmaz, çünkü bu suçlara uygulanacak cezalar başka kanunlarla düzenlenmiştir:
Silah Kaçakçılığı Suçu:
Silah kaçakçılığı suçu, 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunu’nun 12. maddesinde düzenlenmiştir.
Uyuşturucu Kaçakçılığı Suçu:
Uyuşturucu kaçakçılığı suçu, 5237 sayılı TCK’nın 188. maddesinde uyuşturucu madde ihracı veya ithali suçu olarak düzenlenmiştir.
Kaçak Tütün ve Alkol Üretme Suçu:
Ticari amaç olmaksızın, usule aykırı bir şekilde belli bir miktarda alkol veya tütün üretenler 4733 sayılı Tütün Ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un 8. maddesine göre cezalandırılmaktadır.
Kültür ve Tarihi Eser Kaçakçılığı Suçu:
Kültür ve tabiat varlıkları, 2863 sayılı Kültür Ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu 68. maddesi ile koruma altına alınmıştır.
Kaçakçılık Suçunun Cezası
Kaçakçılık suçunun cezası, her bir kaçakçılık suçu türü için ayrı ayrı 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu‘nda gösterilmiştir. Mal kaçakçılığı, ve gümrük kaçakçılığı için aşağıda belirtildiği şekilde kanunda farklı cezalar belirlenmiştir. Kaçakçılık suçunun cezasını söylemek bakımından kaçakçılık türüne bakmak gerekecektir.
(1) Eşyayı, gümrükten geçirmeden, resmi gümrük işlemlerine tabi tutmadan ülkeye sokan kişi, 1 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 10.000 güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Eşyanın, gümrük kapıları dışından ülkeye sokulması durumundaysa, verilecek ceza 1/3 ile 1/2 arasındaki bir oranda artırılır.
(2) Eşyayı, hileli, aldatıcı işlem ve davranışlarla gümrük vergileri kısmen veya tamamen ödenmeksizin ülkeye sokan kişi, 2 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 10.000 güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.
(3) Transit rejimi çerçevesinde taşınan serbest dolaşımda bulunmayan eşyaları, rejim hükümlerine aykırı olarak gümrük bölgesinde bırakan kişi, 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.
(4) Belli bir amaç için kullanılmak veya işlenmek üzere ülkeye geçici ithalat ve dahilde işleme rejimi çerçevesinde getirilen eşyayı, hile ile yurt dışına çıkarmış gibi işlem yapan kişi, 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.
(5) 1. ve 4. fıkralarda tanımlanan fiillerin işlenmesine iştirak etmeksizin, bunların konusunu oluşturan eşyayı, bu özelliğini bilerek ve ticari amaçla satın alan, satışa arz eden, satan, taşıyan veya saklayan kişi, 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.
(6) Özel kanunları gereğince gümrük vergilerinden kısmen veya tamamen muaf olarak ithal edilen eşyayı, ithal amacı dışında başka bir kullanıma tahsis eden, satan veya devreden ya da bu özelliğini bilerek satın alan veya kabul eden kişi, 6 aydan 2 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.
(7) İthali kanun gereği yasak olan eşyayı ülkeye sokan kişi, fiil daha ağır bir cezayı gerektiren suç oluşturmadığı takdirde, 2 yıldan 6 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır. İthali yasak eşyayı, bu özelliğini bilerek satın alan, satışa arz eden, satan, taşıyan veya saklayan kişi, aynı cezayla cezalandırılır.
(8) İhracı kanun gereği yasak olan eşyayı ülkeden çıkaran kişi, fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
(9) İlgili kanun hükümlerine göre teşvik, sübvansiyon veya parasal iadelerden yararlanmak amacıyla ihracat gerçekleşmediği hâlde gerçekleşmiş gibi gösteren ya da gerçekleştirilen ihracata konu malın cins, miktar, evsaf veya fiyatını değişik gösteren kişi, 1 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 10.000 güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Beyanname ve eki belgelerde gösterilen ile gerçekte ihraç edilen eşya arasında %10’u aşmayan bir fark bulunması halinde, sadece 27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu hükümlerine göre işlem yapılır.
(10) Kaçakçılık Cezasını Ağırlaştırıcı Sebep: Kaçakçılık suçunun konusunu oluşturan eşyanın akaryakıt ile tütün, tütün mamulleri, etil alkol, metanol ve alkollü içkiler olması halinde, yukarıdaki fıkralara göre verilecek cezalar 1/2 ile 2 katı arasında artırılır, ancak bu fıkranın uygulanması suretiyle verilecek ceza 3 yıldan az olamaz.
(11) (Değişik: 18/6/2014-6545/89 md.) Ulusal marker uygulamasına tabi olup da, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun belirlediği seviyenin altında ulusal marker içeren veya hiç içermeyen akaryakıtı;
a) Ticari amaçla üreten, bulunduran veya nakleden,
b) Satışa arz eden veya satan,
c) Bu özelliğini bilerek ve ticari amaçla satın alan,
kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Ancak, marker içermeyen veya seviyesi geçersiz olan akaryakıtın kaçak olarak yurda sokulduğunun anlaşılması hâlinde, onuncu fıkra hükmüne istinaden cezaya hükmolunur.
(12) Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan izin alınmadan; akaryakıt haricinde kalan solvent, madenî yağ, baz yağ, asfalt ve benzeri petrol ürünlerinden akaryakıt üreten veya bunları doğrudan akaryakıt yerine ikmal ederek üreten, satışa arz eden, satan, bulunduran, bu özelliğini bilerek ticarî amaçla satın alan, taşıyan veya saklayan kişi, 2 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.
(13) Her türlü üretim, iletim ve dağıtım hatları dahil olmak üzere sıvı veya gaz halindeki hidrokarbonlarla, hidrokarbon türevi olan yakıtları nakleden boru hatlarından, depolarından veya kuyulardan kanunlara aykırı şekilde alınan ürünleri satışa arz eden, satan, bulunduran, bu özelliğini bilerek ticari amaçla satın alan, taşıyan veya saklayan kişi, 2 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
(14) Kaçak akaryakıt veya sahte ulusal marker elde etmeye, satmaya ya da herhangi bir piyasa faaliyetine konu etmeye yarayacak şekilde lisansa esas teşkil eden belgelerde belirlenenlere aykırı olarak sabit ya da seyyar tank, düzenek veya ekipman bulunduranlar 2 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
(15) Ulusal markeri yetkisiz olarak üreten, satışa arz eden, satan, yetkisiz kişilerden satın alan, kabul eden, bu özelliğini bilerek nakleden veya bulunduranlar, 2 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır. Ulusal markerin kimyasal özelliklerini taşımasa bile, bu madde yerine kullanılmak amacıyla üretilen kimyasal terkipler hakkında da bu fıkra hükmü uygulanır.
(16) Tütün mamulleri, etil alkol, metanol ve alkollü içkilerin ambalajlarına kamu kurumlarınca uygulanan bandrol, etiket, hologram, pul, damga veya benzeri işaretlerin taklitlerini imal eden veya ülkeye sokanlar ile bunları bilerek bulunduran, nakleden, satan ya da kullananlar 3 yıldan 6 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
(17) Tütün mamulleri, etil alkol, metanol ve alkollü içkilerin ambalajlarına kamu kurumlarınca uygulanan bandrol, etiket, hologram, pul, damga veya benzeri işaretleri; ilgili mevzuatta belirlenen şekilde temin etmesine rağmen belirlenen ürünlerde kullanmaksızın bedelli veya bedelsiz olarak yayanlar, bunları alma veya kullanma hakkı olmadığı halde sahte evrak veya dokümanlarla veya herhangi bir biçimde ilgili kurum ve kuruluşları yanıltarak temin edenler, bunları taklit veya tahrif ederek ya da konulduğu üründen kaldırarak, değiştirerek ya da her ne suretle olursa olsun tedarik ederek amacı dışında kullananlar 3 yıldan 6 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.
(18) (Değişik: 18/6/2014-6545/89 md.) Ambalajlarında bandrol, etiket, hologram, pul, damga veya benzeri işaret bulunmayan ya da taklit veya yanıltıcı bandrol, etiket, hologram, pul, damga veya benzeri işaretleri taşıyan tütün mamulleri, etil alkol, metanol ve alkollü içkileri;
a) Ticari amaçla üreten, bulunduran veya nakleden,
b) Satışa arz eden veya satan,
c) Bu özelliğini bilerek ve ticari amaçla satın alan,
kişi üç yıldan altı yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Ancak, tütün mamullerinin etil alkol, metanol ve alkollü içkilerin kaçak olarak yurda sokulduğunun anlaşılması hâlinde, onuncu fıkra hükmüne istinaden cezaya hükmolunur.
(19) (Mülga: 18/6/2014-6545/89 md.)
(20) (Mülga: 18/6/2014-6545/89 md.; Yeniden düzenleme: 28/11/2017-7061/93 md.) Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumundan yetki belgesi almadan veya bildirimde bulunmadan tütün ticareti yapanlar ile ticari amaçla; makaron veya yaprak sigara kâğıdını, içine kıyılmış tütün, parçalanmış tütün ya da tütün harici herhangi bir madde doldurulmuş olarak satanlara, satışa arz edenlere, bulunduran ve nakledenlere 3 yıldan 6 yıla kadar hapis cezası verilir.
(21) Yukarıdaki fıkralarda tanımlanan fiiller, teşebbüs aşamasında kalmış olsa bile, tamamlanmış gibi cezalandırılır.
(22) (Ek: 18/6/2014-6545/89 md.)Yukarıdaki fıkralarda tanımlanan suçların konusunu oluşturan eşyanın değerinin fahiş olması hâlinde, verilecek cezalar yarısından bir katına kadar artırılır.
Kaçakçılık Suçunun Cezasını Ağırlaştırıcı Sebebi
Gümrük kaçakçılığı suçuna konu olan eşyanın akaryakıt, tütün veya tütün ürünü, alkol veya alkollü içki olması suçun ağırlaştırıcı sebebidir. Bu hallerde, yukarıdaki belirtilen cezalar 1/2 ile 2 katı arasında artırılacaktır. Ancak bu halde verilecek ceza hiçbir şekilde 3 yıl hapis cezasından daha az olamaz.
Alkol ve Sigara Kaçakçılığı
Tütün ürünleri, etil alkol, metanol ve alkollü içkilerin ambalajlarına kamu kurumlarınca uygulanan bandrol, etiket, hologram, pul, damga veya benzeri işaretlerin taklitlerini üretmek veya ülkeye kaçak yollarla sokmak, sahte / kaçak olduğunu bilerek bulundurmak, taşımak, satmak ya da kullanmak amacıyla satın almak kaçakçılık suçu kapsamında olup bu suçun cezası 3 yıldan 6 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezasıdır.
Tütün mamulleri, etil alkol, metanol ve alkollü içkilerin ambalajlarına kamu kurumlarınca uygulanan bandrol, etiket, hologram, pul, damga veya benzeri işaretleri; ilgili mevzuatta belirlenen şekilde temin etmesine rağmen belirlenen ürünlerde kullanmaksızın bedelli veya bedelsiz olarak dağıtmak, bunları satın alma ve kullanma izni olmadığı halde sahte belge veya evraklarla veya herhangi bir şekilde ilgili kurum ve kuruluşları kandırarak tedarik etmek, bunları taklit ederek veya üzerilerinde oynama yaparak ya da konulduğu üründen çıkartılıp, değiştirerek ya da herhangi bir şekilde temin etmek, resmi amacı dışında kullanmak da kaçakçılık suçu kapsamındadır ve cezası 3 yıldan 6 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezasıdır.
Ambalajlarında bandrol, etiket, hologram, pul, damga veya benzeri işaret bulunmayan ya da sahte veya kandırıcı taklit bandrol, etiket, hologram, pul, damga veya benzeri işaretleri taşıyan tütün ürünleri, etil alkol, metanol ve alkollü içkileri, ticari amaçlarla üretmek, bulundurmak veya taşımak, satışa sunmak veya satmak ya da sahte olduğunu bilerek ve ticari amaçlarla satın almak da kaçakçılık suçu kapsamında olup cezası 3 yıldan 6 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezasıdır.
Ancak, tütün mamullerinin etil alkol, metanol ve alkollü içkilerin kaçak olarak yurda sokulması halinde verilecek cezanın alt sınırı 3 yıl hapsi cezasından az olmayacaktır. Dolayısıyla alkol ve sigara kaçakçılığı suçundan mahkum olunması halinde, kaçakçılık suçu bakımından cezanın ertelenmesi veya paraya çevrilmesi de mümkün olmayacaktır.
Akaryakıt Kaçakçılığı
Akaryakıt satışı ve dağıtımı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından düzenlenmektedir. EPDK’nin belirlediği Ulusal marker uygulamasına göre belirlenen seviyenin altında marker içeren veya hiç içermeyen akaryakıtın ticari amaçlarla üretilmesi, bulundurması, taşınması, satılması veya akaryakıtın bu özelliğini bilerek ticari amaçla üçüncü kişilerce de satılması akaryakıt kaçakçılığı suçu oluşturmaktadır.
Akaryakıt kaçakçılığı suçunun cezası kanunda 2 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezası olarak belirlenmiştir. Ancak, marker içermeyen veya marker seviyesi geçersiz olan akaryakıtın kaçak olarak yurda sokulduğu tespit edilirse cezanın alt sınırı 3 yıldan başlayacaktır.
Kaçak akaryakıt elde etmek ve satmak veya sahte ulusal marker elde etmek, satmak ya da herhangi bir piyasa faaliyeti için lisansa konu olan belgelerde belirlenmiş olan niteliklere aykırı olarak tank, düzenek veya ekipman bulundurmak da akaryakıt kaçakçılığı suçu niteliği taşıyan bir eylemdir ve bu suçun cezası da 2 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezasıdır.
Ulusal markerin kopyasını veya sahtesini yetkisiz olarak üretmek, satmak veya satın almak, kabul etmek, sahte markeri bilerek nakletmek veya bulundurmak veya ulusal marker ile aynı kimyasal özelliklerini taşımasa bile, ulusal marker yerine kullanılmak amacıyla kimyasal maddeler üretmek de aynı kapsamda suçtur ve bu suça karışanlar 2 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezası ile cezalandırılacaktır.
EPDK’dan gerekli izinleri almadan solvent, madeni yağ, baz yağ, asfalt ve benzeri petrol türevi ürünlerden akaryakıt üreten veya bunları doğrudan akaryakıt yerine ikmal ederek, satan bulunduran, bilerek satın alan, taşıyan veya saklayan da akaryakıt kaçakçılığı suçu ile yargılanır ve cezası 2 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezası olan bir suçlama ile karşı karşıya kalacaktır.
Sıvı veya gaz halindeki hidrokarbonlarla, hidrokarbon türevi olan yakıtları nakleden boru hatlarından, depolarından veya kuyulardan kanunlara aykırı şekilde alınan ürünleri satışa sunan, satan, bulunduran, bilerek satın alan, taşıyan veya saklayan da akaryakıt kaçakçılığı suçuyla yargılanacaktır ve 2 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezasıyla karşı karşıya kalacaktır.