İstinaf mahkemesi nedir
Bölge adliye mahkemesi, diğer adıyla istinaf mahkemesi; ilk derece hukuk ve ceza mahkemelerinin son kararlarına karşı, temyiz avukatı tarafından yapılan istinaf temyiz başvurularını incelemekle görevli bir üst derece mahkemedir.
Hukuk ve ceza uyuşmazlıkları hakkında karar veren tüm yerel mahkemeler ilk derece mahkemesidir, bölge adliye mahkemeleri (istinaf mahkemeleri) ise ikinci derece mahkeme olarak adlandırılır. Uygulamada bölge adliye mahkemeleri yani istinaf mahkemeleri için “BAM” kısaltması da kullanılılır.
Bölge adliye mahkemeleri (istinaf mahkemeleri), istinaf başvurusu ile önüne gelen hukuki uyuşmazlığı inceleyerek kararı onar, bozar, yada düzelterek onar. İstinaf mahkemeleri ilk derece mahkemesi ile yargıtay temyiz yolu arasında yeni bir kanuni yoldur.
Yargıtay Nedir?
Yargıtay adli yargı alanında temyiz incelemesi yapmakla görevli olan yüksek mahkemedir. Temyiz görevinden dolayı Yargıtay’a “temyiz mahkemesi” de denildiği görülmektedir. Benzer şekilde Yargıtay’da müvekkillerin dosyalarını takip eden avukatlara da yargıtay avukatı ve temyiz avukatı denildiği de vakidir.
Yargıtay, adli yargı hukuk uygulamasındaki en yüksek mahkemedir. Yargıtay, ilk derece mahkemeleri veya bölge adliye mahkemeleri diğer adıyla istinaf mahkemeleri gibi olay incelemesi yapamaz.
Temyiz avukatları ve yargıtay avukatları başvurusu üzerine ilgili davada verilen kararların hukuka uygun olup olmadığını inceler ve denetim görevi yerine getirir.
Temyiz Ne Demektir?
Temyiz, istinaf mahkemesinin bozma kararı dışında kalan hükümlerinin yeniden incelenmesi için bir davanın taraflarına tanınan bir kanun yoludur.
Temyiz, temyiz avukatı tarafından bir üst mahkemede açılacak yeni bir davadır. Temyiz Avukatları, temyiz başvurusuyla istinaf mahkemesinin kararlarının düzeltilmesini değiştirilmesini veya bozulmasını talep edebilirler.
İstinaf ceza dairelerinin kararlarının temyiz incelemesi bir üst mahkeme tarafından, yani bir temyiz mahkemesi olan Yargıtay tarafından yapılır.
Temyiz Süresi
Temyiz süresi, istinaf mahkemesinin kararının tebliğinden itibaren 15 gündür. Süre hesaplanırken kararın verildiği gün hesaba katılmamaktadır. Eğer son gün e tatile denk gelirse sonraki ilk iş günü temyiz süresinin son günü olarak kabul edilmektedir.
Temyiz Başvurusu Nereye Yapılır?
Temyiz Avukatları tarafından temyiz başvurusu hükmü veren bölge adliye mahkemesine yani istinaf mahkemesine bir Temyiz Dilekçesi verilerek yapılır.
Kimler Temyiz Hakkına Sahiptir?
- Davanın Sanığı: İstinaf mahkemesi kararını temyiz edebilmek için davanın tarafı olmak gerekir. Bir davanın sanığı, yani yargılanan kişi, davanın tarafı olduğu için temyiz hakkına sahiptir.
- Şikayetçiler, Suçtan Zarar Gören Mağdurlar: Davaya müdahil olan kişiler de davanın tarafı olduğundan yerel mahkeme kararını temyiz hakkına sahiptir.
- Cumhuriyet savcısı sanığın lehine veya aleyhine temyiz başvurusu yapabilir.
Temyiz Başvurusu Usulünde Yanılma
Temyiz başvurusu yapan kişi temyiz dilekçesini nereye vereceği konusunda yanlışlık yaparsa hak kaybına uğramaz.
Yanlış mahkemeye verilen temyiz dilekçesi temyiz süresi içinde verilmişse geçerli kabul edilir.
Yetkili olmadığı halde temyiz dilekçesini alan mahkeme, dilekçeyi görevli ve yetkili mahkemeye gönderir.
Temyize Kapalı Olan İstinaf Kararları
Bazı istisnalar olması dışında genel olarak istinaf mahkemelerinin bozma kararı dışında kalan tüm kararları için temyiz başvurusu yapılabilir.
İstinaf mahkemesinin bazı kararları aleyhine temyiz başvurusu yapılamaz:
- Miktarı ne kadar olursa olsun adli para cezasına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine dair bölge adliye mahkemesi kararları temyiz edilemez.
- En fazla 5 yıl hapis cezalarına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine dair bölge adliye mahkemesi kararları temyiz edilemez.
- İlk derece mahkemelerinin görevine giren ve kanunda üst sınırı iki yıla kadar (iki yıl dahil) hapis cezasını gerektiren suçlar ve bunlara bağlı adli para cezalarına ilişkin her türlü bölge adliye mahkemesi kararları aleyhine temyiz kanun yoluna gidilemez.
- Aynı hükümde yer alan hapis cezalarının toplamı 5 yılı geçse dahi, istinaf mahkemesinin bu kararlarına karşı da temyiz kanun yoluna başvurulamaz.
- On yıl veya daha az hapis cezasını veya adlî para cezasını gerektiren suçlardan, ilk derece mahkemesince verilen beraat kararları ile ilgili olarak istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin bölge adliye mahkemesi kararları aleyhine temyiz kanun yoluna gidilemez.
- Eşya veya kazanç müsaderesine veya bunlara yer olmadığına ilişkin ilk derece mahkemesi kararları ile ilgili olarak istinaf başvurusunun esastan reddine dair istinaf mahkemesi kararları aleyhine temyiz kanun yoluna gidilemez.
- Davanın düşmesine, ceza verilmesine yer olmadığına, güvenlik tedbirine ilişkin ilk derece mahkemesi kararları ile ilgili olarak bölge adliye mahkemesince verilen bu tür kararlar veya istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararlar aleyhine temyiz kanun yoluna gidilemez.
Aşağıdaki suçlar nedeniyle verilen hükümler ceza miktarına bakılmaksızın temyiz edilebilir:
- Hakaret
- Halk arasında korku ve panik yaratmak amacıyla tehdit
- Suç işlemeye tahrik
- Suçu ve suçluyu övme
- Halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama
- Kanunlara uymamaya tahrik
- Cumhurbaşkanına hakaret
- Devletin egemenlik alametlerini aşağılama
- Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Devletin kurum ve organlarını aşağılama
- Silahlı örgüt
- Halkı askerlikten soğutma
- Terörle Mücadele Kanununun 6 ncı maddesinin ikinci ve dördüncü fıkrası ile 7 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan suçlar,
- Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanununun 28 inci maddesinin birinci fıkrası, 31 inci maddesi ve 32 nci maddesinde yer alan suçlar.
Temyiz Başvurusu ve Etkisi
Süresinde yapılan temyiz başvurusu hükmün kesinleşmesini engeller. Yani istinaf mahkemesi tarafından verilen hüküm aleyhine yapılan temyiz başvurusu bir yargıtay kararı ile neticeleninceye kadar hüküm infaza verilemez.
Temyiz ve Duruşa
Temyiz incelemesi, kural olarak dosya üzerinden yapılır. Ancak, 10 yıl veya daha fazla hapis cezasına ilişkin hükümlerde, Yargıtay, incelemelerini uygun görmesi halinde duruşma yoluyla da yapabilir. Sanık, müdahil veya cumhuriyet savcısının talebi üzerine veya Yargıtay tarafından kendiliğinden hükmün temyiz incelemesi duruşmalı yapılabilir.
Sanık tutuksuz yargılanmakta ise temyiz duruşmasında kendi hazır bulunabileceği gibi yargıtay avukatı da hazır bulunabilir. Ancak sanık tutuklu ise temyiz duruşmasında hazır bulunma hakkı yoktur.
Temyiz Başvurusunun Reddi veya Düzelterek Onanması
Yargıtay, yapacağı temyiz incelemesi sonucu istinaf mahkemesi kararı aleyhine yapılan temyiz başvurusunun esastan reddine karar verebilir.
Yargıtay’ın esastan red kararı, istinaf mahkemesi hükmünün hukuka uygun bulunduğu anlamına gelir. Yargıtay’ın bu şekilde verdiği kararına onama kararı da denilmektedir.
Yargıtay’ın temyiz incelemesi sonucu hükmü onaması halinde istinaf mahkemesi tarafından verilen hüküm kesinleşir.
Sanık bu aşamadan sonra olağan kanun yollarını tüketmiş olduğundan hüküm infaza verilebilir.
İstinaf mahkemesi hükmünün temyiz incelemesi neticesinde onanması halinde; sanığın, kararın düzeltilmesi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na başvuru yapma hakkı vardır.
Düzelterek onama, istinaf mahkemesi tarafından verilen hükümde yer alan basit hataların temyiz incelemesi sırasında düzeltilerek hükmün onanması durumunda oluşur.
Temyiz İncelemesi ve Hükmün Bozulması
Yargıtay Ceza Dairesi, temyiz incelemesi sonucu hükmü bozarsa hüküm yine kesinleşmez. Temyiz incelemesi sonucu ilk derece mahkemesi veya istinaf mahkemesinin kararının Yargıtay tarafından bozulması halinde dosya yeniden istinaf mahkemesine veya ilk derece mahkemesine gönderilir. Dosya kendisine gönderilen mahkeme, tarafları davet ederek eski hükümde direnme kararı verebilir veya bozma çerçevesinde yeniden bir yargılama yapabilir. Yapılacak yeni yargılamada verilen hüküm de taraflarca istinaf ve temyize konu edilebilir.
Tüm bu süreçlerde sizin için gereken tüm işlemleri takip edecek iyi bir istinaf yargıtay temyiz avukatı tutmanız sizin için en hayırlısı olacaktır.
Temyiz Avukatı
Avukat Denizhan Aktoprak
+90 542 817 7636